Tussen de nachtdiensten in een Utrechts ziekenhuis begon Ronald Giphart aan het werk dat hem beroemd zou maken. Dat beeld past goed bij hem: iemand die taal niet op afstand benadert, maar midden in het leven. Sinds zijn debuut Ik ook van jou geldt hij als een van de bekendste Nederlandse schrijvers van zijn generatie, met een oeuvre dat draait om liefde, familie, verlangen en de chaos die daarbij hoort.
Wie zich afvraagt waar Ronald Giphart bekend van is, komt al snel uit bij een paar titels die zijn naam blijvend hebben verbonden aan een groot lezerspubliek. Phileine zegt sorry, Ik omhels je met duizend armen en het Boekenweekgeschenk Gala horen daar zonder twijfel bij. Daarnaast dook hij geregeld op buiten de romanwereld, als columnist, dj, spreker en radiomaker.
Jeugd, gezin en studie
Hij werd geboren op 17 december 1965 in Dordrecht. Zijn vader werkte als huisvestingsambtenaar. Zijn moeder, Wijnie Jabaaij, was actief in de politiek en zat voor de PvdA in de Tweede Kamer. Toen hij elf was, gingen zijn ouders uit elkaar. Dat gegeven keert niet letterlijk steeds terug in zijn boeken, maar de thema’s relaties, familie en emotionele verwarring spelen in zijn werk wel vaak een grote rol.
Later verhuisde zijn leven naar Utrecht, de stad waarmee hij nog altijd sterk wordt verbonden. Daar studeerde hij Nederlands aan de Universiteit Utrecht, al maakte hij die studie niet af. Na drie jaar stopte hij. In dezelfde periode werkte hij als nachtportier in een ziekenhuis. Juist in die stille uren begon hij serieus te schrijven.
Doorbraak met Ik ook van jou
Soms valt een debuut meteen op. Bij Ik ook van jou was dat het geval. De roman verscheen in 1992 en sloeg direct aan bij een breed publiek. Het boek werd het best verkochte debuut van dat moment en groeide uit tot een titel die nog altijd vaak als eerste wordt genoemd wanneer het over zijn werk gaat.
Een jaar later kreeg hij voor dat boek de Gouden Ezelsoor. Daarmee was zijn naam in één klap gevestigd. Daarna volgde snel nieuw werk. In 1993 verscheen Giph, en enkele jaren later kwam Phileine zegt sorry uit, een roman die uitgroeide tot een van zijn bekendste boeken. Met Ik omhels je met duizend armen bevestigde hij die positie opnieuw.
Boeken die een groot publiek vonden
Zijn loopbaan kent een opvallend ritme: regelmatig nieuwe romans, vaak met veel aandacht van lezers en media. In 2003 schreef hij het Boekenweekgeschenk Gala. Dat verscheen in een oplage van 780.000 exemplaren, een aantal dat meteen laat zien hoe zichtbaar hij toen was. Het boek zorgde ook voor discussie, omdat sommige christelijke boekhandels weigerden het te verkopen.
Daarna bleef hij publiceren. Troost verscheen in 2005 en kreeg een nominatie voor de NS Publieksprijs. Vervolgens kwamen onder meer IJsland, Harem, Lieve en Alle tijd. Ook schreef hij non-fictie, zoals Wie waarlijk leeft. In later werk bleef hij dicht bij onderwerpen die hem al langer bezighouden: liefde, verlies, lichamelijkheid en de manier waarop mensen elkaar soms vinden en soms kwijtraken.
Een bijzonder project was Dat maakt ons helemaal niets uit, dat hij samen met zijn zoon Broos Lammes schreef. Dat boek gaat over uit de kast komen en laat ook een andere kant van hem zien: niet alleen de romanschrijver, maar ook de vader die samenwerkt en het persoonlijke niet uit de weg gaat.
Meer dan alleen schrijver
Hoewel zijn bekendheid vooral rust op zijn romans, bleef hij nooit netjes binnen één vakje. Eind jaren negentig stond hij samen met Joost Zwagerman op het podium met de literaire theatershow Hamerliefde. Daarmee liet hij zien dat optreden hem net zo goed lag als schrijven.
Daarnaast was hij een tijd hoofdredacteur van het NS-tijdschrift Rails. Ook mengde hij zich kort in de lokale politiek als lijstduwer voor Leefbaar Utrecht. Dat zijn geen losse voetnoten, maar voorbeelden van een schrijver die zich graag in het openbare leven beweegt.
Op taalgebied zocht hij geregeld nieuwe vormen op. Zo werkte hij mee aan een project waarbij een tekst samen met een robot werd geschreven. Later werd hij gastschrijver aan de Universiteit Leiden. Ook op de radio kreeg hij een duidelijke plek, als presentator van De Taalstaat op NPO Radio 1.
Prijzen, erkenning en verfilmingen
De eerste grote prijs kwam vroeg, met de Gouden Ezelsoor voor Ik ook van jou. Die onderscheiding onderstreepte vooral hoe goed zijn debuut werd verkocht en gelezen. Later volgde de C.C.S. Crone-prijs, een erkenning voor zijn bredere werk als schrijver.
Ook buiten het boek zelf vond zijn werk zijn weg. Phileine zegt sorry werd verfilmd, en die film viel in de prijzen met vier Gouden Kalveren. Daarmee kreeg die roman nog een tweede leven bij een publiek dat hem misschien eerst van het scherm kende en pas daarna uit de boekenkast haalde.
Privéleven
In zijn privéleven is vooral zijn lange relatie met Mascha Lammes bekend geworden. Zij is keramist en kookboekenschrijver. Samen kregen ze twee zonen en een dochter. Hun zoon Broos werkte later met hem samen aan een boek, wat laat zien dat schrijven in dit gezin niet iets was dat strikt achter een gesloten werkkamerdeur bleef.
Ook moeilijke ervaringen bleven niet helemaal buiten beeld. Zo werd bekend dat zoon Lasse werd geboren met een goedaardige tumor in de alvleesklier. Zulke ingrijpende gebeurtenissen verklaren niet simpelweg zijn werk, maar ze maken wel begrijpelijk waarom kwetsbaarheid en familiebanden daarin zo vaak terugkeren.
Na hun huwelijk gingen hij en Mascha Lammes uit elkaar. Wel bleef naar buiten toe het beeld bestaan van een hechte band, ook na de scheiding. Dat past bij iemand die in zijn werk vaak laat zien dat liefde zelden eenvoudig is, maar daarom niet minder echt.
Woonplaats en publieke bekendheid
Dordrecht is zijn geboorteplaats, maar Utrecht is de stad waarmee hij het sterkst wordt geassocieerd. Daar studeerde hij, daar werkte hij in zijn jonge jaren en daar bouwde hij ook verder aan zijn schrijverschap. Voor veel lezers hoort die stad bijna vanzelf bij zijn verhaal.
Waar is Ronald Giphart vooral bekend van? In de eerste plaats van zijn romans. Ik ook van jou, Phileine zegt sorry en Ik omhels je met duizend armen blijven de titels die het vaakst opduiken. Daarnaast kennen anderen hem juist van zijn optredens, columns en radiowerk. Die combinatie maakt hem tot een schrijver die al lang niet meer alleen op papier leeft, maar ook in het publieke gesprek aanwezig blijft.
FAQ
Wie is Ronald Giphart?
Ronald Giphart is een Nederlandse schrijver, columnist, radiomaker en performer. Hij werd geboren in Dordrecht en brak door met de roman Ik ook van jou.
Hoe oud is Ronald Giphart?
Hij is geboren op 17 december 1965.
Wat zijn de bekendste boeken van Ronald Giphart?
De titels die het vaakst worden genoemd zijn Ik ook van jou, Phileine zegt sorry, Ik omhels je met duizend armen en Gala.
Heeft Ronald Giphart een partner?
Hij was getrouwd met Mascha Lammes. Later gingen zij uit elkaar.
Waar woont Ronald Giphart?
Hij wordt al lange tijd verbonden aan Utrecht, de stad waar hij studeerde, werkte en schreef.
Foto: Sebastiaan ter Burg, CC BY-SA 2.0, via Flickr
