Op 7 april 1984 werd in Deventer Özcan Akyol geboren, voor veel mensen gewoon Eus. Die bijnaam groeide uit tot een merknaam, maar achter die bekendheid zit vooral een opvallend levensverhaal. Hij begon als schrijver, vond daarna moeiteloos zijn weg naar columns, radio en televisie, en bleef intussen altijd verbonden met de stad waar het voor hem begon.
Jeugd, opleiding en Deventer als basis
Akyol groeide op in een Turks arbeidersgezin in Deventer. Daar ging hij naar het Alexander Hegius en later naar ROC Aventus. Vervolgens studeerde hij Journalistiek aan Windesheim en begon hij aan Nederlandse Taal en Cultuur aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, al maakte hij die studie niet af.
Zijn schoolloopbaan noemt hij zelf graag die van een stapelaar. Dat zegt veel over hoe hij naar zijn eigen ontwikkeling kijkt: niet via de kortste route, wel via een route met doorzettingsvermogen. Die achtergrond klinkt later ook door in zijn werk, waarin afkomst, klasse en kansen geregeld terugkomen.
Deventer bleef intussen zijn vaste grond. Hij woont er, spreekt met trots over de stad en voelt zich er in de eerste plaats Deventenaar. Ook zijn liefde voor Go Ahead Eagles past in dat beeld. Voor hem is Deventer geen decor, maar een blijvend anker.
De doorbraak van Özcan Akyol als schrijver
Zijn eerste publicatie verscheen in 2011, toen het korte verhaal Zero Impact werd opgenomen in de bundel WTF?. Dat was een bescheiden begin, maar wel het startpunt van zijn loopbaan als auteur.
De echte doorbraak volgde met de roman Eus uit 2012. Het boek werd een bestseller en gaf hem in korte tijd landelijke bekendheid. Ook de filmrechten werden verkocht. In hetzelfde jaar kreeg hij voor dat werk de prijs voor het Beste Overijsselse Boek.
Daarna bouwde hij gestaag verder aan zijn schrijverschap. In 2014 verschenen de bundel Hé scheids, jij hebt thuis zeker niks te vertellen? en het kinderboek Wij vieren geen feest. Twee jaar later kwam de roman Turis uit. Voor de Boekenweek schreef hij het essay Generaal zonder Leger. Later volgde ook Afslag 23.
Wat zijn boeken herkenbaar maakt, is de directe toon. Hij schrijft vaak dicht op de huid, zonder veel omwegen. Dat past bij hoe hij ook in interviews en columns naar voren komt: uitgesproken, persoonlijk en zelden afstandelijk.
Van boeken naar radio en televisie
Na zijn succes als schrijver werd zijn gezicht ook buiten de literaire wereld steeds bekender. In 2017 maakte hij de documentaireserie De neven van Eus. Die serie trok veel aandacht en leverde een eervolle vermelding op voor de Zilveren Nipkowschijf.
In datzelfde jaar begon hij met het radioprogramma Onze Man in Deventer. Opmerkelijk genoeg nam hij dat vanuit zijn eigen huis op. Voor dat programma ontving hij de Nachtwacht Award, en later nog eens.
Op televisie volgden daarna grotere publieksprogramma’s. Hij werd presentator van Sterren op het Doek en kreeg vervolgens ook De Geknipte Gast onder zijn hoede. Met Eus’ Boekenclub bracht hij zijn liefde voor literatuur rechtstreeks naar het scherm. Daarmee werd hij een van de weinige mediapersonen die zich soepel beweegt tussen boeken, gesprekken en amusement.
Daarnaast schoof hij geregeld aan in het publieke debat. Als columnist voor onder meer AD, Het Parool en VARAgids liet hij ook op papier een herkenbare stem horen: scherp, persoonlijk en vaak prikkelend.
Prijzen en erkenning
De waardering voor zijn werk kwam al vroeg. De prijs voor het Beste Overijsselse Boek was een eerste duidelijke erkenning. Later volgden de Cultuurprijs Overijssel en de Gulden Adelaar van de stad Deventer.
Ook zijn werk voor radio en televisie bleef niet onopgemerkt. De neven van Eus kreeg een eervolle vermelding voor de Zilveren Nipkowschijf. Onze Man in Deventer werd bekroond met de Nachtwacht Award.
Een moment dat ook aandacht trok, was zijn weigering van een nominatie voor de Pim Fortuynprijs. Dat paste bij zijn neiging om zijn eigen koers te varen, ook als dat discussie oproept.
Persoonlijk leven van Eus
Wie zoekt op het persoonlijk leven van Özcan Akyol, komt al snel uit bij zijn gezin. Sinds 2013 is hij samen met Anna van den Breemer, journaliste bij de Volkskrant. Samen hebben ze twee kinderen, dochter Mila en zoon Baran.
Over zijn jeugd en familiegeschiedenis spreekt hij openhartig. Zo vertelde hij dat hij het contact met zijn vader verbrak door alcoholmisbruik en mishandeling. Dat zijn geen losse details uit zijn privéleven, maar ervaringen die mede verklaren waarom thema’s als familie, schaamte en afkomst in zijn werk steeds terugkeren.
Hij noemt zichzelf agnost en spreekt zich geregeld kritisch uit over religie, Turks nationalisme en maatschappelijke druk binnen gemeenschappen. Daarmee kiest hij vaak voor een ongemakkelijke positie, maar wel een positie die past bij zijn publieke rol.
Tegelijk schetst hij zichzelf niet als een uitgesproken gezelschapsmens. Hij zei meer dan eens dat hij zich eerder een kluizenaar voelt. Dat wringt misschien met zijn zichtbaarheid op televisie, maar juist die tegenstelling maakt hem voor veel mensen interessant.
Opvallende kanten van zijn loopbaan
Naast schrijven en presenteren bezocht hij ook veel middelbare scholen om jongeren enthousiast te maken voor literatuur. Dat werk past goed bij zijn overtuiging dat lezen niet iets elitairs hoeft te zijn.
Verder verdiepte hij zich in zijn familiegeschiedenis met DNA-onderzoek en een uitgewerkte stamboom. Daarbij ontdekte hij dat zijn voorouders eeuwenlang in hetzelfde Turkse dorp woonden. Die belangstelling voor herkomst sluit aan bij onderwerpen die vaker in zijn werk opduiken.
Ook op het podium zocht hij nieuwe vormen. Zo stond hij in het theater met De Klassenmigrant. Daarmee liet hij zien dat zijn verhalen niet alleen op papier of op televisie werken, maar ook live een publiek kunnen dragen.
Waar is Özcan Akyol vooral van bekend?
Voor veel lezers blijft Eus het boek waarmee alles begon. Die roman gaf hem zijn naam als schrijver en zorgde voor zijn doorbraak bij een groot publiek.
Kijkers kennen hem vaak juist van televisie. De neven van Eus, Sterren op het Doek en De Geknipte Gast horen daarbij het meest in het oog. Daarnaast maakte zijn werk als columnist hem herkenbaar voor mensen die hem misschien niet eerst via boeken of televisie leerden kennen.
Juist die combinatie verklaart waarom hij zo’n opvallende plek inneemt in de Nederlandse media. Hij is geen presentator die er later wat boeken bij deed, en ook geen schrijver die toevallig op televisie belandde. Bij hem lopen die werelden al jaren door elkaar heen, met Deventer steeds als vaste achtergrond.
FAQ
Hoe oud is Özcan Akyol?
Hij is geboren op 7 april 1984.
Wie is de partner van Özcan Akyol?
Hij is samen met Anna van den Breemer, journaliste bij de Volkskrant.
Heeft Özcan Akyol kinderen?
Ja, hij heeft twee kinderen: dochter Mila en zoon Baran.
Waar woont Özcan Akyol?
Hij woont in Deventer.
Waar is Eus bekend van?
Vooral van zijn roman Eus, zijn columns en televisieprogramma’s als Sterren op het Doek en De Geknipte Gast.
Foto: geen naamsvermelding, CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
